

فانی و باقی
۷ قطعه ها۴۵ دقیقهتاریخ انتشار: ۱۴۰۱ (۲۰۲۲)
ناشر: Le Chant du Monde — Harmonia Mundi
«فانی و باقی» نام پانزدهمین سیدی از مجموعهی Le Chant du Monde است که موضوع سفر معنوی روح را تداعی میکند و به گذرا بودن این جهان و ابدی بودن جهان دیگر اشاره دارد. استاد الهی از یک قطعه موسیقی به قطعهی دیگر میرود و به ما یادآوری میکند که این جهان فانی است و نیکبختی ابدی تنها در جوار خالق میسر است.
«آنچه زندگانی استاد الهی به ما نشان میدهد این است که وقتی به روایتهای تاریخی، یا روایتهای اسطورهای، از حکیمان بزرگ گذشته نگاه میکنیم و گاهی از خود میپرسیم، «آیا چنین فرد خارقالعادهای واقعاً در روی زمین قدم گذاشته است؟» پاسخ باید مثبت باشد، زیرا یکی از آنها به تازگی در میان ما بوده است».
ـ تئودور لوین
استاد موسیقی، دانشگاه دارتمونت
برای اطلاعات بیشتر دربارهی هنر و فلسفه موسیقی استاد الهی، مراجعه کنید به کتاب ژان دورینگ، «روح نغمات: موسیقی استاد الهی» انتشارات جیحون، ۱۳۸۲ شمسی (۲۰۰۳ میلادی).
سوئیت بابا سرهنگی و بابا ناووسی (بابا نااوسی)
این قطعه منسوب به دو چهرهی والای معنوی سنّت اهل حق۱ است: بابا سرهنگ و بابا ناووس، که بین قرون چهارم و ششم شمسی (نهم و دوازدهم میلادی) زندگی میکردند.
مفهوم از خودگذشتگی و جانبازی در راه خدا، خصیصهی عشق عرفانی بابا سرهنگ بود؛ در حالی که مرکز توجه بابا ناووس این هشدار بود که باید از فراموشی و نسیان معنوی در این دنیا خارج شویم، و خود را مشغول آیندهی معنوی در آخرت کنیم: «دیدهای که امروز را در نیابد چطور میتواند فردا را ببیند؟ به روزی فکر کن که نتوانی آنچه را که یکتا بر تو آشکار کرده ببینی.»۲
این قطعه، قطعهای خاص و کامل است، زیرا از لحظهای که نوازنده ساز خود را به دست میگیرد و آن را کوک میکند تا لحظهای که آخرین جمله را مینوازد، ضبط شده است. این قطعه در محیطی صمیمی نواخته شده، و فقط چند نفر از نزدیکان و اعضای خانواده حضور دارند. تنظیم کوک تنبور با صدای محیط مخلوط میشود، سپس نواختن با یک آهنگ بسیار لطیف آغاز میگردد. تکرار یک نت که به دنبال اولین جملهی آهنگین میآید، نوعی بیوزنی بهوجود میآورد.
نواختن به تدریج شدت و قوت میگیرد، و میتوان در آن تکههای مختلفی را که با آرایه تزیین شدهاند، شنید. بعد ناگهان آهنگ به یک آهنگ شاد تغییر حالت میدهد که دعوت به رقص است، در عین این که آهنگ از آکوردی به آکورد دیگر تبدیل میشود. به اشارهی استاد، دف آغاز به نواختن میکند؛ و بهرغم قوهی ضربات کوبشی، و شرایط ابتدایی وسایل ضبط۳ صدای تنبور هنوز به خوبی شنیده میشود. استاد الهی در تنبورنوازی، ندرتاً با دف همراه میشد، این همراهی با دف، یکی از دو مورد ضبط شدهی شناخته شده است.۴
پس از آنکه استاد آهنگ را با جملهی «هو اول و آخرم یار، یا علی»۵ به پایان میبرد، خودش دف را میگیرد، که موردی کاملاً استثنایی است، و چند ضربه به دف میزند، و به این ترتیب نمونهای برای ایجاد تعادل و حفظ وقار در هنگام نواختن دف را نشان میدهد.
۱ سنّت عرفانی غرب ایران.۲ استاد الهی اغلب این جمله از مجمعالکلام را نقل میکرد؛ مجمعالکلام نسخهای از کلامهای سنت اهل حق است که استاد الهی به دلیل دانش عمیقاش این کلامها را گردآوری و تصحیح کرده است.۳ فقط با یک میکروفونِ آنالوگِ غیر مستقیم.۴ در مجموعه سیدی هایی که تا کنون از استاد الهی منتشر شدهاند، تنها یک مورد دیگر همراهی دف شنیده میشود. رجوع کنید به آلبوم مقصد، سیدی ۱، تراک ۳ (پاریس: شرکت لوشان دوموند، ۱۳۸۷ شمسی (۲۰۰۸ میلادی).۵ منظور از«یا علی»، «یا خدا» است.
فهرست قطعه ها
سوئیت بابا سرهنگی و بابا ناووسی (بابا نااوسی)
فانی و باقی
سوئیت بابا سرهنگی و بابا ناووسی (بابا نااوسی)
فانی و باقی