

گفتگو با دوست (گفتگو با معشوق آسمانی)
۴ قطعه ها۱ ساعت۲ دقیقهتاریخ انتشار: ۱۳۷۴ (۱۹۹۵)، ۱۹۹۷، تجدید چاپ: ۱۳۸۳ (۲۰۰۴)
ناشر: Le Chant du Monde – Harmonia Mundi
راز و نیاز انسان با خالق که از قدیم مورد توجه شعرا و عرفای ایران بوده، موضوع این سیدی است. درآمیختن موسیقی و شعر در اینجا، وصفالحال نوازنده است. قطعهی «شاهحسینی» و راز و نیاز در «شیخ امیری» و «ذکرهایی در سماع معنوی» هر یک به نوبهی خود بیانگر تنوع رنگینِ شور و حال در هر گفتگویی با محبوب معنوی است.
یکی از مضامین مکرّم نزد شاعران عارف ایرانی گفتوگوی روح با معشوق ازلی، یعنی خالق، است که در قطعات این مجموعه دیده میشود. موسیقی پس از عبور از مراحل نخستین و گفتوگو با معشوق ازلی، یعنی سخن گفتن با او و گشودن قلب خود به روی او، وارد مرحلهی عشق میشود که قطعهی «شاهحسینی» با ظرافتهای متنوع و بیشمارش معرف آن است. شاهد دیگر بر این رابطهی نزدیک میان روح و خالق، عجز و انکسار و مناجات طولانیمدت در قطعهی «شیخ امیری» است. وقتی اتصال برقرار شود، ذکر و سماع، وجد و شادیِ عظیم چنین عشقی را منعکس میکنند.
سوئیت «شاهحسینی» (بخش اول)
الف. شاهحسینی (آهنگ شاهحسینی)
منشأ این آهنگ ناشناخته است. اولین نتها مانند نوعی صدا درمیآیند و در ترکیب با صدای بم، بافتی کنتراپوانی ایجاد میکنند. گاه نوازنده روی یک یا دو نت درنگ میکند، یا همان ضرب (ریتم) را برقرار نگه میدارد، گویی روی خواستهی خود پافشاری میکند. سپس یک هارمونی بسیار غریب بهگوش میرسد: رابطه برقرار میشود: در عرصهی موسیقاییِ شگفتانگیزی در محدودهی صداهای زیر سرگردان میشویم. پس از بازگشت به تم آغازین، یک پاساژ چند صدایی سُرورآمیزتر، اینبار با صداهای بم، پدیدار میشود.
ب. بالا دستان (محدودهی صداهای بم روی دسته)
چنانکه از اسم این آهنگ سنّتی برمیآید آن را از قدیم با اصوات بم مینواختهاند اما استاد الهی آن را روی کل تنبور بسط داده است.
پ. زیرِ دستان (محدودهی صداهای زیرِ روی دسته)
این قطعه یک سؤال و جواب بین صداهای زیر و بم (در پایین و بالای دسته) است که بهترتیب با هفت پردهی آخر و هفت پردهی اولِ پردهبندی دستهی تنبور متناظرند. این مقام شاد و شبیه گام ماژور است. بعضی از پاساژهای این قطعه حالت همنوازیِ دو تنبور را القاء میکنند.
ت. دوبالا
بالا به محدودهای از گام اشاره دارد. برخی معتقدند که این آهنگ احتمالاً آهنگ رقص نیز بوده است، رقصی که در آن بازوها چون «دو» بال باز میشوند.
ث. کریمخانی (آهنگ کریمخان)
شور و هیجان در این قطعه تداوم مییابد تا آن که تغییر ریتم بهتدریج منتهی به آرامش میشود.
ج. چوپانی
فضای این قطعه آرامتر است و ملودی آن بهطرزی شمرده اجرا میشود. بازگشت به جوش و خروش قبلی فقط چند بار، بهشکلی کوتاه و آن هم به صورت لرزشی درونی، رخ میدهد.
د. باریه باریه (دربار شاهی)
نام این قطعه یادآور بارگاه خداوند و آستانهی الهی است. این قطعه ابتدا آوازی بود اما بعد بهصورت قطعهای سازی درآمد. نام «باریه باریه» در ضمن نام فصلی از کتاب مقدس کُردی (متعلق به سنت اهل حق، قرن هشتم شمسی (پانزدهم میلادی)) است که در آن یکی از هفت یار سلطان اسحاق ذات خدایی خود را کشف میکند و رجعت دایمی مظاهر حق را در طول تاریخ به یاد میآورد.
تم کروماتیک این قطعه گر چه نامتعارف اما در عین حال شگفتانگیز است. فواصل (شکلگرفته از صدای بم) و نیز ریتم، به آن حسی شکوهمند میدهند.
فهرست قطعه ها
سوئیت «شاهحسینی» (بخش اول)
گفتگو با دوست (گفتگو با معشوق آسمانی)
سوئیت «شاهحسینی» (بخش اول)
گفتگو با دوست (گفتگو با معشوق آسمانی)