

گفتگو با دوست (گفتگو با معشوق آسمانی)
۴ قطعه ها۱ ساعت۲ دقیقهتاریخ انتشار: ۱۳۷۴ (۱۹۹۵)، ۱۹۹۷، تجدید چاپ: ۱۳۸۳ (۲۰۰۴)
ناشر: Le Chant du Monde – Harmonia Mundi
راز و نیاز انسان با خالق که از قدیم مورد توجه شعرا و عرفای ایران بوده، موضوع این سیدی است. درآمیختن موسیقی و شعر در اینجا، وصفالحال نوازنده است. قطعهی «شاهحسینی» و راز و نیاز در «شیخ امیری» و «ذکرهایی در سماع معنوی» هر یک به نوبهی خود بیانگر تنوع رنگینِ شور و حال در هر گفتگویی با محبوب معنوی است.
یکی از مضامین مکرّم نزد شاعران عارف ایرانی گفتوگوی روح با معشوق ازلی، یعنی خالق، است که در قطعات این مجموعه دیده میشود. موسیقی پس از عبور از مراحل نخستین و گفتوگو با معشوق ازلی، یعنی سخن گفتن با او و گشودن قلب خود به روی او، وارد مرحلهی عشق میشود که قطعهی «شاهحسینی» با ظرافتهای متنوع و بیشمارش معرف آن است. شاهد دیگر بر این رابطهی نزدیک میان روح و خالق، عجز و انکسار و مناجات طولانیمدت در قطعهی «شیخ امیری» است. وقتی اتصال برقرار شود، ذکر و سماع، وجد و شادیِ عظیم چنین عشقی را منعکس میکنند.
ذکر و سماع عرفانی
الف. «وو فدای منزلگات» (فدای منزلگاهت)
یک سال در تابستان، استاد الهی در کوههای شیخان۱ به چلهی روزه و ریاضت مشغول بود که ناگهان در آن نزدیکی درویشی به حال شُکر و حمد و ثنا روی کوه میافتد و به خداوند التجا میکند. استاد که از صداقت آن درویش منقلب شده بود، این دعا و آهنگ را الهام میگیرد.
وَو فدای منزلگات علی، پای شیخانت بام
نذر چاوَکِی علی، جام جهانت بام
دینم دینه، شام خوشینه، شاد بای
شادم کردنی، و پای شندرکوه۲ علی، فیضم دادنی
استاد الهی میگوید: «دعای واقعی، ستایش، نیایش خدا و راضیبودن به رضایت او است. کلمهای که بهکار میبرد مهم نیست و ترتیبی که آن را میخواند مهم نیست».
این آهنگ با یک فیگور ریتمیکِ سهنتی، که مشخصهی موسیقی کُردی است، آغاز میشود؛ آهنگی که میتوان آن را به صورت ۲ گروه پنج ضربی (۳+۲، ۲+۳) اجرا کرد. سپس ساختار موسیقایی با ورود تمهای دیگر پیچیدهتر میشود. این تمهای جدید با تم قبلی سؤال و جواب میکنند و روی هم تأثیری متقابل میگذارند و در هم تحلیل میروند و آهنگ جدیدی را به وجود میآورند. نوازنده با این عناصر بازی میکند و پیوسته آنها را در ترکیبهایی نو بهکار میگیرد اما انسجامِ شدید قطعه همچنان محفوظ میماند.
ب. بداههنوازی روی چپی
چپی یک آهنگ رقص کُردی است که در آن قدمها به طور پیاپی جلو و عقب گذاشته میشوند. تم چپی به طور طبیعی از بسط آهنگ قبلی پدید میآید که در تناوب با یکدیگر نغمهها، بر ضربهای کُندتر، و الگوهایی که در سراسر بداههنوازی از نو ظاهر میشوند به گوش میرسد. گذار از ریتم کُند به ریتم تندتر با پاساژهایی بسیار ماهرانه جان میگیرد و به اوج خود، که متشکل از توالیای از آکوردهای زیر است، میرسد. پایان قطعه بازگشتی به ریتم نخستین دارد. این آهنگ تداعیگر شیوهی خاصی است که هر کس در گفتوگو با خدا برمیگزیند و برای برخی از طریق ذکر و سماع متبلور میشود. استاد الهی میگوید: «هر کس بنا به مرحلهاش نوعی رابطهی خاص با خدای خود برقرار میکند...».
۱ محل مقبرهی سلطان اسحاق، عارف بزرگ قرن هفتم شمسی (چهاردهم میلادی)، که استاد الهی اغلب به زیارت آن میرفت.۲ شندرکوه، کوهی است که در نزدیکی مقبرهی سلطان اسحاق واقع شده است.
فهرست قطعه ها
ذکر و سماع عرفانی
گفتگو با دوست (گفتگو با معشوق آسمانی)
ذکر و سماع عرفانی
گفتگو با دوست (گفتگو با معشوق آسمانی)