background pattern
بیداری

سوئیت سَحَری در کوک فرنگی

این قطعه در منزل استاد الهی در تهران هنگام دیدار با گروهی از دوستان کُردِ هم‌ولایتی‌اش از منطقه‌ی غرب ایران اجرا و ضبط شده است. حال و هوای آن جمع به حدی گرم و معنوی بود که استاد برخلاف معمول مدتی طولانی تنبور نواخت. این قطعه با پیش‌درآمدی شیوا از دستگاه سحری آغاز می‌شود که معمولا در سحر نواخته می‌شد تا درویشان را از خواب بیدار کند و روحشان را به هیجان آورد. آنچه این پیش‌درآمد را خارق‌العاده می‌سازد آن است که به جای کوک شدن در فاصله‌ی چهارم معمول، در فاصله‌ی دوم کوک شده است که نیاز به مهارت دارد و بر این آهنگ پرتوی خاص می‌تاباند.

هنگام خواندن، آواز اول با صدای شخص کلام‌خوانی است که کیفیت اجرای سحری‌اش و همچنین ایمان و اعتقاد، شور و شوق و کف نفْسش معروف بوده‌ است. استاد الهی تمجید و اکرام خود را به این شخص از طریق همراهی او با تنبور و حتا هم‌آوایی با او در آواز نشان می‌دهد. این دونوازیِ (دوئِتِ) استاد و شاگرد به‌شدت شورانگیز است و وقتی استاد اکتاوی را با صدای پایین‌تر می‌خواند و خداوند را با اسمای مختلف ذکر می‌کند (علی هو، مولام هو، حق هو، علی علی جان، علی مولام هو، علی هو آمان) احساسات را به اوج می‌رساند. سپس تمام جمع را با بداهه‌نوازی یک آهنگ رقص به دست‌افشانی و پایکوبی وامی‌دارد. شعری که در این آواز خوانده می‌شود سروده‌ی ملک‌جان نعمتی، خواهر کوچک‌تر استاد الهی است که شاعره‌ای حساس و موسیقی‌دانی تمام عیار بود۱.

متن شعر و ترجمه‌ی آن این است:

قربان ذاِتت بام برقِ بلایَ
خوش و حال کسی، خاص مبتلایَ
خوت حق، ذاتِت حق، مقامت حقَ، اسمِت اعظمَ، ذاتِت مطلقَ

به قربانِ ذاتت شوم که چون برقی قوی است
خوشا به حالِ آن کسانی که این برق به آنان زده ‌است.
خودت حق و ذاتت حق و مقامت حق است. اسمت اسمِ اعظم است و ذاتت مطلق است.


۱ رجوع کنید به: لیلی انور، ملک‌جان نعمتی نیویورک: Arpeggio Press، ۱۳۹۱ شمسی (۲۰۱۲ میلادی).

سوئیت سَحَری در کوک فرنگی

بیداری

۰۰:۰۰